باید شرایط بازاجتماعی شدن معتادان فراهم شود

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، سعید قاسمیان مشاور دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر  گفت: در سال های گذشته، کارشناسان، جامعه شناسان و سیاست گذاران نقد هایی را نسبت به برخی چالش های ساختاری، عملکردی و هویتی مراکز ماده 16 مطرح کرده اند و طرح مراکز امید و زندگی با هدف پاسخ به همین چالش ها و ارتقای کیفیت خدمات تدوین شده است.

وی با ارائه آماری از روند فعالیت مراکز موضوع ماده 16 و تبصره 2 ماده 16 افزود: در سال 1396، 21 مرکز موضوع ماده 16 و 558 مرکز تبصره 2 ماده 16 فعال بودند، اما در سال های اخیر با توجه به شرایط و ابلاغ های مرتبط، تعداد مراکز تبصره 2 روند نزولی داشته و در مقابل، تعداد مراکز موضوع ماده 16 افزایش یافته است.

مشاور دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر ادامه داد: تعداد افراد پذیرش شده در این مراکز از حدود 82 هزار نفر در سال 1396 به 114 هزار و 74 نفر در سال 1404 رسیده است.

وی گفت: در سال 1404 حدود 109 هزار نفر در مراکز موضوع ماده 16 و حدود 4 هزار و 700 نفر در مراکز تبصره 2 ماده 16 پذیرش شده اند که این آمار نشان دهنده روند افزایشی پذیرش در مراکز ماده 16 و روند کاهشی در مراکز تبصره 2 است.

قاسمیان افزود: طرح مراکز امید و زندگی رویکردی جدید برای تکمیل و جامع کردن خدمات موجود است که بر مبنای بررسی تجارب کشورهای مختلف، تجربیات داخلی، ارزیابی های کارشناسی، اصول و قوانین کشور و حقوق شهروندی طراحی شده و اجرای اثربخش برنامه های استاندارد درمان، بازتوانی، کاهش آسیب، توانمندسازی، حمایت اجتماعی و بازاجتماعی شدن بهبودیافتگان را دنبال می کند.

وی بر ضرورت توجه جدی تر به نظام مراقبت پس از ترخیص تأکید و تصریح کرد: آیین نامه مراقبت پس از خروج از سوی ریاست قوه قضائیه ابلاغ شده، اما از ظرفیت این آیین نامه به اندازه کافی استفاده نشده است و لازم است این ظرفیت قانونی در مسیر حمایت از بهبودیافتگان و بازگشت آنان به جامعه فعال شود.

قاسمیان ادامه داد: تا زمان ایجاد، احداث و راه اندازی کامل مراکز امید و زندگی در کشور، تمامی مراکز موضوع ماده 16 قانون تحت پوشش دستگاه های اجرایی ذی ربط از جمله سازمان بهزیستی کشور، سازمان زندان ها، فرماندهی انتظامی و سازمان بسیج همچنان فعال خواهند بود و باید به فعالیت خود ادامه دهند.

مشاور دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با تشریح مدل مفهومی طرح «امید و زندگی» گفت: بر اساس مطالعات انجام شده، موفق ترین کشورها در حوزه درمان و بازتوانی از مدل های جامع و ترکیبی استفاده کرده اند؛ بر همین اساس، در این طرح نیز ارائه خدمات جامع درمان، بازتوانی، حرفه آموزی، اشتغال، اسکان حمایتی و بازاجتماعی شدن در دستور کار قرار گرفته است.

وی افزود: مدل مفهومی طرح در پنج گام طراحی شده است؛ پذیرش و غربالگری، درمان چندلایه اعتیاد، آموزش مهارت های زندگی، اشتغال و بازیابی عزت نفس و در نهایت بازگشت تدریجی فرد به جامعه.

مشاور دبیرکل ستاد ادامه داد: اهداف اصلی طرح در سه محور توانمندسازی و بازاجتماعی شدن، سلامت و کرامت انسانی و مدیریت و پایداری مراکز تعریف شده است.

قاسمیان با تشریح چارچوب اجرایی طرح تصریح کرد: هر مرکز امید و زندگی در پنج بخش اصلی طراحی شده است که شامل پذیرش، غربالگری، سم زدایی، درمان و بازتوانی؛ حرفه آموزی و ایجاد کارگاه های اشتغال؛ امور فرهنگی، بازاجتماعی شدن و اسکان حمایتی؛ خدمات رفاهی؛ و مدیریت و امور اداری است.

وی درباره بخش درمان و بازتوانی گفت: در این بخش، پذیرش و غربالگری، آزمایشگاه تشخیص سریع، درمان و سم زدایی، بستری و بازتوانی، روان شناسی و مشاوره، کلینیک و اورژانس برای ارائه خدمات پزشکی پیش بینی شده است.

وی افزود: در بخش حرفه آموزی و اشتغال نیز ایجاد کارگاه های مهارت آموزی و اشتغال برای مددجویان پیش بینی شده تا افراد پس از طی مراحل درمان، امکان کسب مهارت و ورود به بازار کار را داشته باشند.

قاسمیان با اشاره به اینکه بخش فرهنگی، بازاجتماعی شدن و اسکان حمایتی نیز شامل خوابگاه ها و استراحتگاه ها، فضاهای عمومی، اماکن بهداشتی، سالن ورزشی و فضاهای هنری و فرهنگی خواهد بود.تصریح کرد: در بخش خدماتی نیز ظرفیت هایی مانند کتابخانه، مسجد، آشپزخانه، نانوایی، بانک، فروشگاه زنجیره ای و آرایشگاه برای ارائه خدمات مورد نیاز مددجویان پیش بینی شده است.

مشاور دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر بخش مدیریت و امور اداری را نیز شامل امور اداری، انتظامی، نگهبانی، سیستم های نظارتی و کنترل ورود و خروج عنوان کرد و افزود: مدیریت کلان این مراکز از سوی شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان و مدیریت اجرایی با محوریت شهرداری ها پیش بینی شده است.

وی ادامه داد: در اجرای این طرح، مجریان دولتی و غیردولتی، سازمان های مردم نهاد، بخش خصوصی، تعاونی ها و خیرین می توانند مشارکت داشته باشند و استفاده از ظرفیت های مردمی و اجتماعی یکی از محورهای مهم طرح است.

قاسمیان با اشاره به الزامات اجرای طرح تصریح کرد: تصویب طرح در جلسه آتی ستاد مبارزه با مواد مخدر، بهره گیری از ظرفیت سازمان های مردم نهاد و بخش غیردولتی، اطلاع رسانی به موقع، آماده سازی افکار عمومی و گروه های مرجع از طریق رسانه های واقعی و مجازی و تدوین آیین نامه اجرایی تأسیس و سایر دستورالعمل ها از جمله مراحل پیش بینی شده برای اجرای طرح است.

وی گفت: آیین نامه اجرایی تأسیس مراکز و دستورالعمل های مربوط نیز از سوی اداره کل حقوقی و قضایی در دست تهیه است تا پس از تکمیل، مراحل تصویب آن طی شود.